‘‘Ja, ik weet dat het onderwijs druk is en stress kan geven. Maar daar zit ik niet mee, omdat ik weet dat ik het aankan. Het heeft mijn aandacht niet. Wat mijn aandacht en focus heeft, zijn de kinderen. Ik wil een schakel zijn in een kinderleven en kinderen helpen op hun weg naar volwassenheid. Ik wil kinderen helpen hun uniciteit te ontdekken en te waarderen, ze wegwijs maken in de wereld van nu en de wereld van de toekomst. Het feit dat ik hier aan kan bijdragen maakt voor mij het onderwijs bijzonder.’’
 
Zomaar een citaat wat ik ergens las. Geweldig als aanstaande leerkrachten zich zo in willen zetten voor kinderen. Iets van die gedrevenheid proefde ik ook tijdens de tweede Samen leren dag van SAM. 

sam_kootwijkerbroek2.jpg

Opening

William Meuleman opende om 9.00 uur met een korte presentatie over SAM: samen in ontwikkeling. Binnen SAM willen we van en met elkaar leren in samen opleiden, onderzoeken en leren. De droom van SAM is dienstbaar zijn aan onze leerlingen door realistisch leren, leren van binnenuit, een onderzoekende houding en een leven lang leren. En daarom brengen we verschillende doelgroepen – (aanstaande) leraren, mentoren, schoolopleiders, instituutsopleiders, directeuren en ib'ers – graag bij elkaar.
 
Bij het leren laten we ons graag leiden door de grote Leraar. Arno Bronkhorst, directeur van basisschool De Wittenberg in Scherpenzeel, las enkele verzen uit de Bijbel: Job 36 en 37. “Wie is een Leraar gelijk Hij, zie God is groot en wij begrijpen het niet.” Voor ons allen geldt de opdracht: Gedenk dat gij Zijn werk groot maakt! Het beste onderwijs is leren uit Gods Woord.
 
Ik vroeg drie studenten van Driestar hogeschool - aanstaande leerkrachten die binnen SAM worden opgeleid – naar hun indrukken van deze dag. Ze noemen alle drie een ander voorbeeld van wat tijdens de dag naar voren kwam. 

1: Toepassing van de Roos van Leary

“We gingen praktisch aan de slag met de theorie van Bert van Dijk over de Roos van Leary en bespraken de volgende casus: Pieter is een jongen (groep 5) die heel veel aandacht vraagt. Hij stelt constant vragen aan de meester en doet dingen die niet mogen. De meester zit ermee. Natuurlijk mag een kind best weleens wat zeggen, maar het wordt negatief als dit de hele dag door gebeurt. Er zijn nog meer kinderen in de klas dan alleen Pieter. Volgens de Roos van Leary moet je tegenover gesteld gedrag vertonen, teruggetrokken dus. Bert van Dijk vertaalde dit als ‘liefdevol negeren’, maar wel tot op zekere hoogte. De hele klas gaat aan de slag met rekensommen, maar Pieter zegt: ‘Meester, u moet het bord nog uitzetten.’ De meester reageert instemmend en gaat gewoon verder met waar hij mee bezig is. Pieter blijft nog even staan, maar loopt dan langzaam weer naar zijn plaats. Ondertussen schiet hij bij Marlinde nog even het gummetje van haar tafel (ook dat negeert de meester, anders zou Pieter nog de aandacht krijgen die hij vraagt). Daarna zit Pieter weer op zijn plaats en steekt hij zijn vinger op omdat hij de sommen niet snapt. 'Denk maar even na', zegt de meester alleen. Een kwartier doet Pieter nog van alles wat niet bij de rekenles hoort (de meester negeert alles), maar daarna gaat hij toch met zijn sommen aan de slag. Als de meester een half uurtje later langsloopt is Pieter echt heel erg goed bezig, hij heeft bijna alle sommen al gemaakt. De meester geeft Pieter een compliment dat hij echt heel erg goed bezig is! Deze aandacht is gericht op positief gedrag. Zo leert Pieter hopelijk wanneer hij aandacht kan krijgen als de leerkracht dit patroon vol kan houden.  

2. Lessen van Steven Pont

Ik had al eerder van ontwikkelingspsycholoog Steven Pont gehoord, vooral door het programma ’’Het geheime leven van 4-jarigen’’. Hij vertelde ons over gedrag en hechting. Het is belangrijk om na te gaan waarom een kind bepaald gedrag vertoont, zelfs als dat ingewikkeld gedrag is (wat ‘wij’ dan ADHD noemen). Voorgaande situaties en ervaringen doen een kind besluiten of zijn houding naar anderen open of gesloten is. Een kind dat in het verleden een bedreiging heeft ervaren van iemand die een hechtingsfiguur voor hem was, koppelt zijn gevoel en gedrag los van elkaar. Voor de volgende personen, bijvoorbeeld voor ons als juf of meester, is het dan een hele opgave om het kind nog te bereiken. Het gedrag van die leerling laat niet meer zien wat het werkelijk voelt en ervaart. Voor ons de taak, als (aankomende) juffen en meesters, om de taal die een kind laat zien door zijn gedrag goed in te schatten. Ik heb vandaag geleerd dat een kind niet gesloten is, maar zo doet. Geen kind is onverschillig, sommige kinderen doen onverschillig. Zo moeten we naar ‘onze’ kinderen kijken. 

3. Workshop over leiders in de groep

De workshop was echt heel boeiend, we gingen lekker actief aan de slag. Niet een heel verhaal over hoe leiders en lijders ontstaan en wat je eraan moet doen, maar gewoon uitproberen. We werden verdeeld in twee gelijke groepen die allebei in een zo snel mogelijke tijd materialen naar de overkant moesten brengen zonder zelf de grond te raken. Vanzelf werden er rollen verdeeld: er waren er twee die de leiding hadden en de rest volgde. Bij een volgend spel waren wij zelf een levende schuifpuzzel; in de eerste ronde hadden we twee duidelijke leiders, de tweede ronde besloten die twee om hun mond te houden en toe te kijken. Toen kwamen we er achter dat er wel iemand moet zijn die de leiding moet nemen. Je hebt leiders nodig in de klas, ook onder de kinderen, maar laat ze wel kijken naar hun eigen gedrag. Leiders kunnen ook leren van anderen en anderen van de leiders. De workshophouders hadden echt verstand van hoe deze interactie werkt en vonden het duidelijk ook leuk om met ons deze oefeningen te doen. Het leuke is dat we achteraf nog een boekje kregen met daarin daarin allemaal activiteiten die groepsversterkend kunnen zijn. 

Bolletjes klei

Zelf geef ik ook graag nog een paar prikkelende citaten van Steven Pont ter overdenking mee:
  • Een zich misdragend kind is een ongelukkig kind.
  • 30% van de kinderen heeft besloten dat intimiteit, werkelijk contact met de medemens, pijn doet.
  • De aard van ons contact bepaalt hoe we worden. Alles wat u doet in het leven van een kind is als het afgeven van kleibolletjes. Van die klei bouwt het kind een beeld – het zelfbeeld. U bent koninklijke kleileverancier.
  • Vier belangrijk(st)e woorden voor een kind: Ik verlaat je niet.   
Aan het einde van de dag volgde het diner met ruim 300 personen en keerde ik daarna voldaan huiswaarts.
 
Arry Kraaij
Coördinator SAMen opleiden