door A.L. (Arry) Kraaij, docent Driestar hogeschool en coördinator Samen opleiden
 
De wekker ging om 5.00 uur. Vanuit het Brabantse land reisde ik in alle vroegte naar ‘De Leerkamer’ in Staphorst voor de eerste SAMen leren dag. Daar waren mijn collega’s van samen onderzoeken, samen opleiden en samen leren ook al druk bezig om hun stands in te richten. Zelf vertegenwoordigde ik de professionele leergemeenschap (PLG) binnen Samen in ontwikkeling. De verschillende stands leverden goede gesprekken en uitgebreide netwerken op. 

Zorg voor het kwetsbare

Het ochtendprogramma was voor de mensen van SAM: studenten, leerkrachten, intern begeleiders, mentoren, schoolopleiders, directeuren en leerkringleden. Samen staan we voor de kwaliteit van ons onderwijs en de zorg voor onze kinderen. Daar dachten we tijdens de opening ook over na vanuit Mattheüs 21: 28-31 (de gelijkenis van de twee zonen): Wie ben je als leraar werkelijk, zijn jouw woorden en daden in overeenstemming? En: juist het kwetsbare verdient onze zorg. 

Sturing aan je gedrag

Bert van Dijk nam ons mee in de wereld van de Roos van Leary. Soms is er in een ontmoeting spanning tussen zender en ontvanger en vaak komt dat door gedrag dat typisch is voor de partijen. Ben je van nature een leider, helper, ondersteuner, volger, stille of opstandige? Kun je wisselen van rol zodat de spanning wordt opgeheven? Een aanstaande leerkracht vertelde dat hij vooral aardig gevonden wil worden en daarom steeds de nabijheid zoekt. Soms zal hij echter ook een andere rol in moeten nemen. Hoe geef je sturing aan jouw gedrag en (dus ook aan) het gedrag van je leerlingen? Met verschillende ingebrachte casussen hebben we dit geoefend in een leuke werkvorm. 

Gedrag is een symptoom

Steven Pont, de spreker van ’s middags was voor mij ook heel inspirerend. Nadat we eerst in groepen onze eigen praktijk hadden besproken, gaf hij in gesprek met ons allerlei inzichten mee. Welk gedrag is voor jou lastig en met wie spreek je hierover? Wat heb je als leerkracht nodig om een gedragsverandering in gang te zetten? Hoe kun je verbinding zoeken met elkaar?

Elk kind wil deugen. Geen kind vindt het fijn zich te misdragen en buiten de groep te raken. Daarvoor zijn we te sociale wezens, op zoek naar acceptatie. Waarom vertoont een kind dan toch ingewikkeld gedrag? Volgens Pont is gedrag het symptoom (de koorts) van een probleem in de psyche (de kwaal). Ga dus op zoek naar de bron van het gedrag. Wat vertelt een kind ons door zich op deze wijze te gedragen? Let op, zei Pont, dat je een kind niet monddood maakt door hem zijn gedrag af te pakken. Als voorbeeld: waarom zou je een kind dat veel prikkels nodig heeft om rustig te worden Ritalin geven? 

Hoe help je kinderen verder?

In het emotioneel geladen kinderbrein is de ratio nog volop in ontwikkeling, ging Pont verder. Als leerkracht is het je taak om kinderen ontvankelijk te maken voor nieuw gedrag, maar dan wel zo: pedagogiek voor didactiek. Houd het klimaat voor kinderen altijd veilig. Hoe je dat doet? Ik geef enkele van Ponts adviezen door:
  • Geef het kind status (je hebt hard gewerkt)
  • Wees betrouwbaar en voorspelbaar
  • Geef kinderen autonomie (vertel wat ze moeten doen en laat hen zelf de manier waarop bepalen)
  • Zorg voor verbondenheid en redelijkheid 

Ervaringen van studenten

Bijzonder aan de SAMen leren dag was de aanwezigheid van onze SAM-studenten. Twee eerstejaars geven hun ervaring door:
 
Teun: “Een leerzame dag als je nog student bent! Bij de bespreking van de Roos van Leary stond ik bijvoorbeeld ingepland bij ondere andere twee directeuren van basisscholen. Het was erg leerzaam om de zelf ingebrachte casussen te bespreken, want je kreeg van verschillende mensen tips en adviezen die je in het vervolg kunnen helpen.”
 
Martine: “Met de twee interessante lezingen kun je echt iets in de praktijk. Voor mij was het contact met andere leerkrachten het meest waardevol. De groepjes waren gemengd, dus ik zat bij directeuren, leerkrachten, studenten en ib'ers. Dat was heel erg leerzaam omdat we samen de lezing praktisch maakten en ervaringen konden delen. Ik heb echt veel van mijn groepsgenoten geleerd!” 

Meer SAMen leren

Toen we na Ponts lezing onze casussen opnieuw bekeken, bleken onze visie op gedrag van kinderen een beetje gekanteld te zijn. “Ik ga morgen toch eens opnieuw in gesprek met deze leerling,” nam iemand zich voor. Samenvattend was het een prachtige SAMen leren dag. Echt samen leren. Van harte welkom op een van de volgende SAM-dagen in regio midden of regio Zeeland!