Goed klimaat voor het denken

Leerkrachten kunnen veel bezig zijn met organisatie, orde, rust en het volume van werken, maar het gaat vooral om het bevorderen van een intensief leerproces voor alle leerlingen. De Waaier van Bloom helpt hierbij.

De meeste vragen die in het basisonderwijs worden gesteld aan leerlingen zijn van een lagere denkorde (Anderson e.a., 2002; Marzano, 2010). Volgens de taxonomie van Bloom (Kamp, 2012) gaan de meeste opdrachten op een reguliere basisschool niet verder dan: onthouden, begrijpen en toepassen.

Willen we recht doen aan de nieuwsgierigheid van leerlingen dan moeten we hun leermotivatie vergroten door ook vragen te stellen die een beroep doen op hogere denkorde vaardigheden: analyseren, evalueren en creëren.  

Hogere orde denkvaardigheden

Excellente leerlingen hebben extra behoefde extra aangesproken te worden op hun hogere orde denkvaardigheden. Om demotivatie te voorkomen zijn talloze aanwijzingen beschikbaar die aanwijzingen geven om het onderwijs te verrijken (Hattie, 2009; Marzano, 2010).

Optimale staat van leren

In dit zogeheten breinvriendelijke onderwijs draait het om vragen en opdrachten die een beroep doen op eenvoudige, maar ook complexe vaardigheden. Hiervoor ontwikkelde de leerkringen de Waaier van Bloom, zodat leerkrachten worden geholpen om op zes niveaus hun vragen te stellen en opdrachten te formuleren. Het gaat steeds om de vraag: hoe krijg je de leerling in optimale staat van leren? Leerkrachten kunnen veel bezig zijn met organisatie, orde, rust en het volume van werken, maar het gaat vooral om het bevorderen van een intensief leerproces voor alle leerlingen.

Verdiepen in plaats van oefenen of herhalen

Alle leerlingen (zeker ook de meer getalenteerde) moeten trek in leren houden of weer krijgen. Het denken kan op een hoger niveau worden gebracht door verdieping van de leerstof. Dit verdiepen is niet hetzelfde als oefenen of herhalen. Dieper ingaan op de leerstof vindt plaats wanneer leerlingen deze analyseren, er vragen bij bedenken, zoeken naar toepassingsmogelijkheden of de inhoud visualiseren door middel van bijvoorbeeld modellen. Deze vragen zijn van een hogere denkorde en horen bij de bovenste drie niveaus (zie de bloem van Bloom).  Op die manier ontstaat een dieper inzicht en wordt de informatie ook beter onthouden.

Rijk leerklimaat

De leerkracht die zich richt op de kwaliteit van het leren van kinderen, neemt geen genoegen met oppervlakkig leren. Hij zet de leerlingen aan tot denken en stelt vragen of geeft opdrachten die leiden tot dieper denken. Als leerkracht heb je belangrijke invloed op de omgeving die je voor leerlingen creëert. Die omgeving is van essentieel belang voor hun leerprestaties. Dit effect wordt steeds meer door onderzoek naar het brein bevestigd. Een krachtige leerkracht is iemand die het verschil maakt tussen middelmatig en goed onderwijs. Anders gezegd: de leerkracht moet in staat zijn om alle kinderen te laten profiteren van een rijk leerklimaat.