6. Welke beschermende en risicoverhogende factoren zijn er bij het ontstaan van pesten?

Kenmerken die de kans op betrokkenheid bij pesten verhogen, worden risicofactoren genoemd. Er zijn ook beschermende factoren; dit zijn kenmerken van een persoon of omgeving die het effect van risicofactoren tegengaan en werken als een buffer tegen pestgedrag (Goossens, 2012).

Een kind ontwikkelt zich binnen verschillende contexten en relaties, zoals gezin, leeftijdgenoten en school (Bronfenbrenner, 1977, Goossens, 2012). Vaak is er een verband tussen enerzijds bepaalde kenmerken van kinderen of hun omgeving en anderzijds hun gedrag in pestsituaties. Veel vaker betreft het echter ‘losse’ kenmerken of condities. Bepaalde kenmerken kunnen kinderen kwetsbaar maken om dader of slachtoffer van pesten te worden. Zo verhogen angstig en depressief gedrag de kans dat een kind slachtoffer wordt (Fekkes, 2006), terwijl agressief en storend gedrag de kans op daderschap verhogen (Cook, 2010).
 
De volgende risicofactoren verhogen de kans op pesten (Van der Meer, 2002, Wijnands, 2013):
  • uiterlijk dat afwijkt van de groepsnorm;
  • begaafdheid;
  • het ontbreken van sportieve vaardigheden;
  • belemmering in weerbaarheid, zoals kinderen met gedragsproblematiek of een fijngevoelig karakter;
  • leerlingen die geen vrienden in de klas hebben die voor hen willen opkomen, lopen een grote kans om te worden buitengesloten.
 
De volgende beschermende factoren verlagen de kans op pesten (Goossens, 2012, Muynck, 1999, Wijnands, 2013):
  • een goed pedagogisch klimaat in de school;
  • bewuste aandacht voor positieve groepsvorming;
  • antipestbeleid;
  • veiligheid te bieden;
  • de verwachtingen ten aanzien van de (leer)prestaties niet te hoog op te schroeven.
>> Lees verder 7. Welke rollen zijn er bij pesten?