7. Welke rollen zijn er bij pesten?

Als er wordt gepest, gebeurt het zelden dat er alleen daders en slachtoffers bij betrokken zijn. Vaak zijn er veel meer leerlingen aanwezig die op een of andere manier invloed uitoefenen op het pesten.

Uit observaties blijkt dat in driekwart van de gevallen toeschouwers een versterkende rol hadden bij het pesten door mee te doen of pesters aan te moedigen. Pesten is daarom een groepsproces, waarbij vaak verscheidene leerlingen betrokken zijn. Om pesten goed aan te pakken is het belangrijk te weten hoe groepsprocessen werken en hoe ze kunnen bijdragen aan het ontstaan en voortduren van pesten (Goossens, 2012; Van Stigt, 2014; Wijnands, 2013).
 
Daders nemen vaak het initiatief en meelopers zorgen voor de ondersteuning.  Meelopers gaan ook actief meedoen door te slaan en/of uit te schelden. De meelopers zijn vaak degenen die het vuile werk opknappen. Ogenschijnlijk zijn zij nogal eens degenen die het initiatief nemen. Ze doen vaak mee uit angst of berekening, of omdat ze het gewoon leuk vinden. Aanmoedigers doen niet actief mee, maar staan en er vaak bij en moedigen de dader aan door bijvoorbeeld te gaan lachen. Sommige studies combineren ook wel alle drie de pestrollen tot één daderrol (Gini, 2007; Wijnands, 2013).
Aan de kant van het slachtoffer staan verdedigers. Ze helpen slachtoffers door bijvoorbeeld op te treden tegen daders. Dit kan risicovol zijn, doordat daders hun agressie ook op hen kunnen gaan richten. Een minder opvallende vorm van verdedigen is het slachtoffer steunen, geruststellen en troosten (Goossens, 2012). Het valt op dat veel leerlingen slachtoffer zijn van pesterijen, omdat zij zich niet conformeren aan de norm die door de pester aan de groep wordt opgelegd (Wijnands, 2013).
Ten slotte zijn er nog leerlingen die niet actief betrokken zijn bij het pesten, de buitenstaanders. Deze doen niet mee, maar grijpen ook niet in. Zo spelen ze toch een belangrijke rol en stemmen ze impliciet mee in het pesten: ‘wie zwijgt, stemt toe’. Meestal is het vanwege onverschilligheid of angst dat de middengroep zich afzijdig houdt, want wie het opneemt voor het slachtoffer, loopt het risico om een volgend slachtoffer te worden (Wijnands, 2013).

>> Lees verder 8. Welke gevolgen heeft pesten?